تحلیل فیلم بنشیهای اینیشرین: حفظ بنیاد به خشونت میانجامد، جامعهای که تفاوت را نپذیرد به جنگ میروید

به گزارش خبررسان، روابط عمومی خانه هنرمندان ایران از برگزاری نشستی تخصصی برای نقد و بررسی فیلم بنشیهای اینیشرین با حضور دکتر مهسا اسدالهنژاد، متخصص جامعهشناسی سیاسی، خبر داد.
این جلسه که در سینماتک خانه هنرمندان ایران برگزار شد، تحت مدیریت کیوان کثیریان، مدیر سینماتک، آغاز گردید. دکتر اسدالهنژاد در آغاز سخنان خود به مقایسه این فیلم با اثر پیشین خود در جلسات مشابه اشاره کرد و بیان کرد که تنش میان دو شخصیت اصلی کالم و پادریک، بازنمایی نمادینی تنشهای گستردهتر در بستر یک جنگ داخلی است.
او توضیح داد که در نگاه اولیه تماشاگر، کالم به عنوان شخصیت بیرحم و پادریک به عنوان قربانی مهربان نمایان میشوند، اما با پیشبرد رویدادها و صحنه بریدن انگشتان توسط کالم، خشونت به اوج خود میرسد. نکته در روایت زمانی رخ میدهد که پادریک پس از مرگ خر خود اعلام میکند بازی تازه آغاز شده و این دعوا تنها با مرگ یکی از طرفین به پایان میرسد، که قضاوت مخاطب را دچار لرزه میکند.
اسدالهنژاد با استناد به تبارشناسی اخلاق نیچه، پرسید انسان نیکوی فیلم کیست؟ آیا پادریک که همه او را آدم خوبی میدانند، واقعا نیک است یا کالم که از اخلاق سروری پیروی میکند؟ نیچه مهربانی و فروتنی را نشانه اخلاق بردگی مینامد که در خدمت حفظ امنیت و آرامی قرار دارد، در حالی که اخلاق سروری بر قدرت آفرینش و فعالسازی نیروهای درونی تأکید دارد.
این جامعهشناس با تشریح مفهوم انسان کینتوز در فلسفه نیچه، گفت که نیروهای واکنشی که ناتوان از خلق ارزشاند، با نفی ارزشهای آفریدهشده توسط نیروهای کنشگر، کینه توزان را متولید میکنند. فرمول کینتوزی من خوبم چون تو بدی است که پایههای بدهکار-طلبکار و وجدان معذب را بنا مینهد.
او به تحلیل صحنههای کلیدی پرداخت کالم با رد مشروعیت وجدان معذب و انکار گناه، پروژهی کینتوزی پادریک را فروپاشی میسازد. در مقابل، پادریک نماد آریگویی منهای نه است که مانند خر، پلیس و کلیسا، بار گذشته و بدهیها را به دوش میکشد و نیهیلیسم واکنشی او در برابر تفاوت، او را به نابودی میکشاند.
دیالوگ پایانی فیلم درباره نامگذاری قطعه موسیقی بنشیهای اینیشرین را اسدالهنژاد مبنای بحث فلسفی عمیقتر قرار داد. او با ارجاع به اصل دلیل کافی و تفکر هایدگر، گفت جامعهای که مدام پرسش چرا را برای حفظ بنیادهای خود تکرار میکند، از امنیت مصنوعی لذت میبرد اما زمینهساز خشونت است. وقتی کسی پایههای بنیاد را نپذیرد، جامعه با خشونت واکنش نشان میدهد.
نتیجهگیری اسدالهنژاد این بود که تنها راه فرار از چرخه خشونت و ویرانگری، پذیرش تفاوت، آریگویی به آفرینشگری و بستن پیمانهای نوین رو به آینده است. نیروهای واکنشی تنها حافظه دارند و گذشتهنگرند، در حالی که قول و تعهد، ابزار عبور از نیستی و بنیانگذاری همزیستی مسالمتآمیز میباشند.
در پایان این جلسه علمی-هنری، به پرسشها و نظرات حاضرین در قاعة نشست باز گذاشته شد تا تبادل دیدگاهها در باره ابعاد فلسفی و اجتماعی فیلم تسهیل گردد.