مستند شرافت یک نام نیست به کارگردانی محمدرضا شاهزمانی در بخش مسابقه هشتمین جشنواره تلویزیونی مستند حضور دارد و از شبکه مستند سیما پخش میشود. این اثر نه به عنوان یک مستند پرتره، بلکه به مثابه روایتی تاریخی از چالشهای گسترش اقتصادی در ایران تدوین شده است.
ریشهیابی دلایل عقبماندگی اقتصادی
شاهزمانی در گفتگو با خبرنگار فرهنگی خبررسان از تنسیم بیان کرد دغدغهی اصلی من از دوران نوجوانی، عقبماندگی ایران از تمدن مدرن جهان بوده است. در تحقیقات اولیه با توجه به سوابق مذهبی حکومت، با شرکت اسلامیه آشنا شدم که هشت سال قبل از مشروطیت با هدف حمایت از تولیدکنندگان داخلی و احیای اقتصاد تاسیس شده بود. روحانیون، تجار و روشنفکران از این شرکت حمایت میکردند، اما متأسفانه شرکت اسلامیه نتوانست بیش از دو سال بر بازار غلبه کند و ناکام ماند.
تأثیر از اندیشههای دکتر حسین عظیمیآرانی
کارگردان مستند اظهار داشت مطالعه کتاب مدارهای گسترشنیافتگی در اقتصاد ایران اثر دکتر حسین عظیمیآرانی، نگاه من را به طور بنیادین تغییر داد. دکتر عظیمی معتقد است مشکل اصلی ایران در فرآیند گذار گسترش، مسئله نگرشی و اندیشهاست. ایشان میگویند ما در قبل زندگی میکنیم؛ یعنی اگرچه ظاهری در قرن بیستویکم هستیم، اما در واقعیت همچنان در قرن هفتم میمانیم. دکتر شایگان نیز در مقاله تعطیلات در تاریخ به این نکته اشاره دارد که وقتی اروپا در حال حرکت بود، جامعه ایرانی در انزوا به خواب رفته است.
تمدن صنعتی و اصول اساسی آن
به باور دکتر عظیمی، تمدن جاری جهانی محصول کل بشریت است و ریشههای آن در آزادی، برابری و علم باوری است. این اصول نه تنها با فرهنگ اسلامی منافات ندارند، بلکه از مبنای آن محسوب میشوند. مهمترین اندوخته برای گسترش، اندوخته انسانی است؛ کتاب خود را به کودکان، نوجوانان و معلمان ایران تقدیم کرده و تأکید میکند اندوختههای ما در چاههای نفتی یا بانکها نیستند، اندوختههای ما در دبستانها نشستهاند.
نهادهای ضروری برای رسیدن به گسترش
دکتر عظیمی پانزده نهاد حیاتی را برای تحقق گسترش برشمرده که از جمله آنها میتوان به نهاد قضایی مستقل پاسدار آزادیها، رسانههای جمعی آزاد، احزاب سیاسی مستقل، موسسات نظریهپردازی و تحقیقی آزاد، موسسات پژوهش کاربردی، شرکتهای سرمایهگذاری مستقل، نظام آموزشی عمومی رایگان و فراگیر، و نظام تشنجزدایی در روابط خارجی اشاره کرد.
محمدحسین کازرونی؛ نماد تلاش برای مدرنیزهسازی
شاهزمانی توضیح داد محور مستند، حاج محمدحسین کازرونی معروف به کاکا حسین است، تاجر و فعال اقتصادی، اجتماعی و سیاسی اصفهان در اواخر قاجار و اوایل پهلوی. او از پایههای پایین جامعه آغاز کرد، با تلاش و درستی حرکت به ثروت و اعتبار رسید، شرکت اسلامیه را تاسیس نمود، در انجمن ولایتی نماینده تجار بود و پس از استبداد صغیر، سیاست را رها کرده و اولین کارخانه مدرن اصفهان را راهاندازی کرد. کارگردان تأکید کرد مستند تنها به جنبههای محدود از زندگی کازرونی پرداخته است، بنابراین نامگذاری آن به عنوان مستند تاریخی دقیقتر از مستند پرتره است.
تیم سازنده مستند
عوامل تشکیل این مستند شامل مجید عکاف (تشکیل)، احسان کاظمی (تدوین)، فرهاد بردبار (مشاور پروژه)، مریم حایک (پژوهش)، فریدون خسروی قلعه شاهرخی (نویسنده)، حمیدرضا صیادی (عکاس)، مجید یادگاری نایینی (صدابردار)، هاشم شمس (طراح صحنه و لباس)، احمد عسگری (گریم)، فاطمه فیضی و راشل شاهزمانی (عکس)، محمود عرفانی (اصلاح رنگ و نور)، بازیگران حسن جویره، مهدی شهداد، احمد خوانساری، بیژن گنجعلی، علی قزوینی، محمدعلی قمیان (مجری مطرح) و ثنا علی اکبری (طراح پوستر) میباشد. این مستند با پشتیبانی اتاق بازرگانی و سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان تولید شده است.





