دادخواست جدید خسارتی علیه اصغر فرهادی به اتهام سواستفاده از زندگی واقعی در فیلم قهرمان, گروه فرهنگی مهتاب من از تنسیم انتشار گزارش مجله نیویورکر درباره شباهت فیلم قهرمان اصغر فرهادی با مستند هنرجوی کلاس فیلمسازی، آزاده مسیحزاده، موجی از اخبار را در خصوص اتهام سرقت ادبی به وجود آورد. مسیحزاده معتقد بود ایده فیلم مستندش توسط فرهادی دزدیده شده و به فیلم سینمایی قهرمان تبدیل گردیده است.
این پرونده در ادامه پیچیدهتر شد و مسیحزاده از استادش شکایت کرد. اگرچه پرونده در رسانهها بازتاب گستردهای داشت، اما در نهایت به نتیجهای نرسید و فرهادی تبرئه گردید.
وکیل مدعی میکند این دادخواست موضوعیتی کاملاً متفاوت با موارد قبلی دارد و از دریچهای نوین به پرونده نگاه میکند. مصاحبه اختصاصی با حمید کیا، وکیل آزاده مسیحزاده حمید کیا در گفتگو با خبررسان، درباره دلایل تبرئه فرهادی در سالهای گذشته و جزئیات دادخواست جدید صحبت کرد. او در مقدمه بیان داشت همانطور که میدانید در پرونده قبلی با وجود اسناد و مدارک علیه آقای فرهادی، محکومتی صادر نشد.
کیا افزود باید تذکر داد که چنین دفاعی برای فرار از تهمت سرقت ادبی، دفاع درستی نیست.
چرا که خود شخص مورد برداشت، یعنی آقای شکری، میتواند به دلیل استفاده از زندگیاش بدون کسب اجازه، شکایت کند. قطعاً شکی نیست که فرهادی فیلمنامه قهرمان را بر پایه برداشتی از زندگی آقای شکری نوشته است، زیرا یکی از دفاعیههای اصلی ایشان در برابر شکایت مسیحزاده همین ادعا بوده است.
تغییر استراتژی از کیفری به حقوقی و مطالبه خسارت وکیل مسیحزاده با تأکید بر تفاوتهای جدی دادخواست تازه با موارد قبلی، توضیح داد در پروندههای مشابه، اکثر وکلا مسیر اشتباهی را طی کرده و به سراغ دادگاه کیفری رفتهاند.
بنی بر مطالبه خسارت مطرح شود. او ادامه داد سوال اساسی اینجاست که مبنای خسارت وارده چیست؟
ابتدا باید یک فعل زیانبار را اثبات کنیم و سپس رابطه بین آن فعل و زیان را بررسی نماییم. در این پرونده، باید بر این نکته تمرکز کرد که فردی داستان زندگی ارزشمندی برای تبدیل به فیلم داشته و از این رو حق مالی فروش آن را میکند. این داستان یک دارایی است و او باید اجازه دهد دیگران از آن فیلمنامه بنویسند و در ازای آن پیشپرداخت یا درصدی از فروش دریافت کند.
کیا تصریح کرد وقتی فردی مانند آقای فرهادی بدون اجازه این داستان را میسازد، زمان و امکان فروش این داستان به دیگران را از بین میبرد. به عبارت دیگر، به واسطه ساخت فیلم قهرمان، هنرمند دیگر سراغ آقای شکری نمیرود تا اثری از زندگی او بسازد. از این رو میتوان گفت فرهادی به آقای شکری زیان مالی وارد کرده است.
ما مبنای دریافت خسارت را قوانین عام مسئولیت مدنی در ضمانتهای غیرقراردادی قرار داده و دادخواست را ثبت کردهایم، هرچند تا کنون به شعبهای ارجاع داده نشده است. سابقهنداری و نگرانیهای اجرایی وکیل مدعی معتقد است این دادخواست تا به حال نظیر نداشته و برای اولین بار است که چنین رویکردی در ایران مطرح میشود.
او با اشاره به عدم تجربه دادگستری در این نوع پروندهها، ابراز نگرانی کرد در تعداد زیادی کشور این مسائل حل شده و رویه قضایی برای آن وجود دارد، اما در کشورمان این موضوع تازگی دارد. کیا برای شفافسازی مثالی زد حتماً فیلم کلوز آپ عباس کیارستمی را دیدهاید که بر پایه داستان واقعی ساخته شده.
در سینمای ایران بزرگی داشتیم که سراغ زندگیهای واقعی میرفتند؛ این افراد نه تنها اجازه میگرفتند، بلکه صاحبقصه در اثر بازی میگرفت و جهانی میشد. متأسفانه برخی هم این اصل را مراعات نکردند و از سواستفاده کردند. حتی در آثار سفارشی مانند فیلمهای زندگی شهدا، از خانوادهها اجازه گرفته میشود.
او در پایان به نکتهای مهم در پرونده شکری اشاره کرد آقای شکری دوست نداشته بود فردی بفهمد برادرش لکنت زبان دارد، اما در فیلم فرهادی این برادر به فرزند تبدیل شده و با محوریت قرار دادن او، احساسات مخاطب تداعی میشود. در آخر باید گفت که بازپرس پرونده قبلی مسیحزاده علیه فرهادی جمله جالبی گفته بود این پرونده یکی از بزرگترین پروندههای نیم قرن تازه دادگستری است.