اینترنت پرو در ظاهر با مقصد نگه داری اتصال کسب و کارها در شرایط بحران معارفه شد؛ سرویسی محدود که مطابق روایت مقام های دولتی، بر پایه مصوبه شورای عالی امنیت ملی و برای جلوگیری از قطع کامل ارتباطات حیاتی شکل گرفت. اما قضیه از جایی اغاز شد که همین دسترسی محدود، در بازار و شبکه های فروش غیررسمی به کالایی کمیاب، گران و امتیازی تبدیل شد. (منبع : روزنامه دنیای اقتصاد)

به نقل از تکنا به نقل از منبع های خبرگزاری های رسمی سرزمین، در این چنین وضعیتی، همراه اول فقط یک فروشنده ساده بسته اینترنت نیست. این شرکت به علت اندازه شبکه، تعداد مشترکان، جایگاه نهادی و نفوذ عملیاتی در بازار موبایل ایران، نقشی ساختاری در تعیین معنی دسترسی به اینترنت اشکار می کند. هنگامی دسترسی آزاد یا نیمه آزاد از مسیر اپراتور غالب توزیع شود، مرز بین خدمت عمومی، رانت ارتباطی و کالای ممتاز به شدت مخدوش می شود. (منبع : خبر سریع)

گزارش های رسانه ای از اراعه اینترنت پرو با قیمت هایی زیاد بالاتر از بسته های عادی خبر داده اند. در برخی روایت ها، بسته همراه اول با مدل روزانه یک گیگابایت و نرخ نزدیک به ۴۰ هزار تومان برای هر گیگابایت توصیف شده است. همین تفاوت قیمت، اینترنت پرو را از ابزار اضطراری برای تداوم کسب و کار به نشانه ای از طبقاتی شدن دسترسی تبدیل کرد. (منبع : اقتصاد نیوز)

مطابق اطلاعیه سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، مجوز اینترنت پرو فقط برای کسب و کارها و با مجوز مراجع ذی صلاح ابلاغ شده می بود، اما تخلف برخی اپراتورها از چارچوب های مصوب محرز شده و گزارش ها برای مراجع وابسته در حال جمع بندی است. رگولاتوری در این اطلاعیه از همه اپراتورها نام نبرده، اما گزارش های متعدد، نام همراه اول را در مرکز او گفت و گو عمومی قرار داده اند. (منبع : عصر ایران)

اهمیت نقش همراه اول در این ماجرا از جایگاه آن به گفتن اپراتور مسلط می آید. در بازار ارتباطات، اپراتور غالب فقط محصول نمی فروشد؛ حرکت او معیار بازار می سازد. اگر این چنین بازیگری دسترسی متفاوت، قیمت متفاوت و مسیر فروش محدود را به رویه عادی تبدیل کند، دیگر بازیگران نیز یا از آن تبعیت می کنند یا برای عقب نماندن داخل همان علتمی شوند. (منبع : برنا نیوز و تابناک)

مشکل مهم اینترنت پرو فقط قیمت نیست؛ قضیه بنیادی تر، تفکیک شهروندان بر پایه نوع دسترسی است. هنگامی یک گروه به اینترنت بین الملل پایدارتر، بازتر یا کم اختلال تر دسترسی دارد و گروه دیگر در اینترنت عمومی محدودتر باقی می ماند، اینترنت از زیرساخت عمومی به امتیازی قابل تخصیص تبدیل می شود. این همان نقطه ای است که واژه اینترنت طبقاتی دیگر فقط یک شعار سیاسی نیست. (منبع : ایلنا)

دولت تلاش کرده اینترنت پرو را طرحی اضطراری و موقت معارفه کند. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، حرف های این مطرح با مصوبه شورای عالی امنیت ملی و برای نگه داری ربط کسب و کارها در شرایط بحرانی تصویب شده و دولت با تبعیض در دسترسی به اینترنت ناموافق است. اما توانایی بازار نشان می دهد هر مطرح اضطراری، اگر شفافیت، سقف قیمت و نظارت عمومی نداشته باشد، می تواند به کانال دائمی تبعیض تبدیل شود. (منبع : روزنامه دنیای اقتصاد)

محمدحافظ حکمی، مشاور وزیر ارتباطات، نیز اصرار کرده اینترنت پرو مطرح وزارت ارتباطات نبوده و مجوز اولیه آن فقط برای پایداری خدمات کسب و کارها در شرایط بحران بوده است. او از کج سلیقگی و تخلف در اجرا سخن حرف های و اظهار کرده رسیدگی به تخلفات اغاز شده است. این موضع نشان می دهد حتی درون دولت هم بین علتاضطرار و شیوه اجرای اپراتورها فاصله جدی دیده می شود. (منبع : روزنامه دنیای اقتصاد)

در این بین، انتقادها از همراه اول تندتر شده است. گزارش هایی از بازار غیررسمی اینترنت پرو انتشار شده که در آنها فعالان اقتصادی از پیشنهادهای چند ده میلیون تومانی برای فعال سازی این دسترسی سخن حرف های اند. مهدی بستانچی، فعال صنعتی، در واکنشی انتقادی نام مهدی اخوان بهابادی، مدیرعامل همراه اول، را مستقیما نقل کرده و این روال را عامل شکل گیری بازار سیاه دانسته است. (منبع : خبر آنلاین)

باید بین دو سطح مسئولیت تفاوت گذاشت. نخست، مسئولیت رسمی و حقوقی است که نیازمند اسناد رگولاتوری، قراردادها و احکام نظارتی است. دوم، مسئولیت ساختاری و اجتماعی است؛ یعنی سهم یک اپراتور بزرگ در تشکیل یا تحکیم بازاری که در آن دسترسی بهتر به اینترنت به توان پرداخت، رابطه اداری یا مسیر غیررسمی وابسته می شود. همراه اول حتی اگر همه تهمت های مستقیم را رد کند، از سطح دوم مسئولیت نمی تواند به آسانی عبور کند. (منبع : فراز دیلی)

فروش اینترنت پرو با نرخ های چندبرابری، یک مطلب اقتصادی روشن دارد: محدودیت اینترنت می تواند برای بخشی از زنجیره ارتباطات به منبع درآمد تبدیل شود. در این چنین مدلی، اپراتور به جای آنکه از کیفیت، پوشش و ظرفیت شبکه درآمد پایدار بسازد، از شکاف بین اینترنت عادی و اینترنت ممتاز سود می برد. این علت، انگیزه اصلاح اینترنت عمومی را تضعیف می کند. (منبع : تابناک)

پیامد اجتماعی این روال خطرناک تر از او گفت و گو تعرفه است. کاربر عادی، دانشجو، روزنامه نگار، فریلنسر، پزشک، تاجر خرد یا برنامه نویسی که در فهرست گروه های مجاز قرار نمی گیرد، عملا از همان ابزاری محروم می ماند که برای گروهی دیگر الزامی تشخیص داده شده است. این حالت، عدل ارتباطی را از حق عمومی به امتیاز اداری تبدیل می کند. (منبع : ایلنا و خبرآنلاین)

از منظر حکمرانی فناوری، اینترنت پرو نمونه کلاسیک سیاستی است که با مقصد مدیریت بحران اغاز می شود، اما در نبوده است شفافیت به سازوکار تفکیک دائمی نزدیک می شود. اگر جامعه نداند چه افرادی، با چه معیارهایی، با چه سقف قیمتی و برای چه زمان به این سرویس دسترسی دارند، مطمعن عمومی از بین می رود و هر توضیح رسمی با سوءظن روبه رو می شود. (منبع : خبرآنلاین)

همراه اول در این نقطه می توانست نقش فرد دیگر بازی کند. این شرکت می توانست به گفتن اپراتور بزرگ سرزمین، پیشگام شفافیت شود؛ فهرست ضوابط، تعرفه مصوب، روش احراز صلاحیت، زمان اعتبار و گزارش دوره ای واگذاری اینترنت پرو را انتشار کند. نبوده است این چنین شفافیتی، میدان را برای واسطه ها، فروشندگان غیررسمی و روایت های بازار سیاه باز گذاشت. (منبع : عصر ایران)

او گفت و گو اینترنت طبقاتی در ایران تازه نیست، اما اینترنت پرو آن را از سطح نگرانی نظری به توانایی روزمره آورد. پیش تر دسترسی های خاص، سیم کارت های خاص یا خطوط سفید زیاد تر در قالب شایعه و روایت پراکنده نقل می شدند. اکنون اما بسته، تعرفه، گروه مقصد و بازار فروش در کانون خبر قرار گرفته اند و همین امر قضیه را عمومی تر و سیاسی تر کرده است. (منبع : عصر ایران)

برای خروج از این بحران، فقط برخورد با چند فروشنده یا نماینده کافی نیست. رگولاتوری باید نام اپراتورهای متخلف، نوع تخلف، تعرفه مصوب، مقدار فروش خارج از ضابطه و نحوه جبران خسارت کاربران را روشن کند. اگر رسیدگی فقط در قالب اطلاعیه کلی باقی بماند، مطلب عملی آن به بازار این خواهد می بود که فروش دسترسی ممتاز، ریسک محدود و سود بالا دارد. (منبع : عصر ایران)

در نهایت، نقش همراه اول در ماجرای اینترنت پرو را باید فراتر از یک پرونده تجاری دید. این شرکت در نقطه تلاقی دولت، بازار، زیرساخت و شهروند قرار گرفته است. اگر همراه اول به جای دفاع از اینترنت عمومی، در توزیع دسترسی ممتاز نقش محوری یا حتی منفعلانه داشته باشد، به تثبیت معماری طبقاتی اینترنت پشتیبانی می کند؛ معماری ای که در آن اتصال آزاد نه حق شهروندی، بلکه کالایی کمیاب و گران است.