نیما عسگری: مستند قلمرو روایتی علمی از حرکت پلنگ ایرانی است

نیما عسگری: مستند قلمرو روایتی علمی از حرکت پلنگ ایرانی است

این اثر مستند درباره محمد فرهادی‌نیا، پژوهشگر ایرانی است که در حال گذراندن دوره دکتری خود تصمیم می‌گیرد برای نخستین بار تعدادی پلنگ ایرانی را زنده‌گیری و قلاده‌گذاری کند تا مسیر حرکتی، شیوه شکار و قلمروی زیستی این حیوان آشکار شود.

نیما عسگری درباره آشنایی با سوژه مستند اظهار کرد محمد فرهادی‌نیا را از سال‌ها پیش به عنوان یکی از پژوهشگران فعال در حوزه حیات وحش می‌شناختم و کار‌های او را پیگیری می‌کردم؛ یقینا سال‌ها پیش یک کار پژوهشی مشترک با وی داشتم.

علمی بودن مستند و رویکرد انسانی

عسگری با تأکید بر اینکه این مستند روایتگر تشکیل علم در عرصه‌های زیست‌محیطی و حفاظت از گونه‌هاست، گفت پایه مستند‌های محیط زیستی انسان‌محور، طبق معمول علمی است و فیلم‌های مستند علمی همیشه روایتی از اتفاقات ناشناخته‌اند که در طول فیلم برای تماشاگر واکاوی می‌شوند؛ از این رو این گونه مستند‌ها می‌توانند به تشکیل علم تبدیل شوند و مدیران و دست‌اندرکاران حوزه از آن‌ها استقبال می‌کنند.

چالش‌ها و دستاورد‌های پروژه

کارگردان مستند قلمرو به مخالفت‌هایی که با پروژه علمی رخ داد اشاره کرد تشکیل علم در عرصه زیست‌محیطی مدام همراه با آزمون و خطا و بهره‌گیری از آزمایش‌های علمی دیگر کشور‌هاست که می‌تواند به ترقی دانش علمی کشورمان یاری رساند؛ باید به محققین امکان ادامه مسیر داده شود حتی در صورت اشتباه. در طول ساخت فیلم قرار بود پنج قلاده پلنگ ایرانی زنده‌گیری، بیهوش و قلاده‌گذاری شوند تا حرکت، قلمرو و تغذیه آن‌ها رصد گردد.

او خاطرنشان کرد متاسفانه در طول فیلمبرداری یکی از پلنگ‌های ماده تلف شد و پروژه نزدیک به یک سال متوقف ماند؛ اگرچه ابتدا قلاده‌گذاری به عنوان علت مرگ فرض شده بود، اما کار‌شناسی دامپزشکان نشان داد مرگ ناشی از درگیری با یک پلنگ نر بوده است. این اتفاق نیز یک دستاورد علمی محسوب می‌شود چرا که فهمیدیم پلنگ‌ها امکان درگیری با یکدیگر را دارند.

عسگری نتیجه نهایی را پیروزی‌آمیز دانست و افزود این پروژه دستاورد‌های خوبی داشت و می‌توانیم آن را برای گونه‌های دیگر در خطر انقراض مانند میش‌مرغ، یوزپلنگ ایرانی و غیره که تعداد انگشت‌شماری از آن‌ها در ایران باقی مانده است، اجرا کنیم تا حرکت، مسیر، قلمرو و زیستگاه آن‌ها شناسایی شده و حفاظت از آن‌ها تقویت گردد.

نقش مستندسازان در حفاظت از حیات وحش

او با تأکید بر اینکه مستندسازان حیات وحش خود را محققان و حفاظت‌گران می‌دانند، گفت ما در درجه اول پژوهشگر و حفاظت‌گر هستیم و نسبت به دغدغه‌های فعالان محیط زیست ایران پای‌بندیم؛ پایه فیلم‌های ما حفاظت از گونه‌های آسیب‌پذیر و در خطر انقراض است.

عسگری ادامه داد برای ساخت مستند‌های محیط‌زیستی نیاز به ارتباط با پژوهشگران و فعالان حوزه، به‌روزرسانی دانش و عشق به گونه‌های حیات وحش ایران است. ما و فتح‌الله امیری شانزده سال در این حوزه فعالیت می‌کنیم و تلاش کرده‌ایم با کسب توانایی، محیط زیست ایران را بشناسیم و مستند‌هایی بسازیم که در حفاظت اثرگذار باشند.

ساختار روایی و آینده مستند‌سازی محیط زیست

کارگردان مستند قلمرو درباره فرم روایی اظهار کرد ساختار فیلم، شیوه روایت و نحوه فیلمبرداری پیش از آغاز کار مشخص بود و ما قدم‌به‌قدم با پژوهشگران پیش رفتیم و اطلاعات علمی ناشناخته بیش‌تری کسب کردیم.

او در پایان گفت هرچه مستند‌های محیط زیستی انسان‌محور بیش‌تری ساخته شود، بهتر می‌توانیم از حیات وحش و محیط زیست حفاظت کنیم. انسان‌ها هم در نگهداری و هم در تخریب محیط زیست دخیل‌اند؛ بنابراین محیط زیست نیاز به مدیریت انسانی دارد. دخالت‌های انسانی روزبه‌روز افزایش می‌یابد و باید مردم را در حفاظت شریک کرد تا بدانند نگهداری محیط زیست برایشان سودمند و درآمدزاست. زیستگاه‌های ایران مانند یک گنج است که می‌تواند اقتصاد کشور را متحول سازد.

بر اساس این گزارش، مستند قلمرو امشب جمعه ۱۸ آبان ماه ساعت ۲۱ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش آن فردا شنبه ۱۹ آبان ماه ساعت ۹ صبح و ۲۴ خواهد بود.