به گزارش خبرنگار فرهنگی مهتاب من از تنسیم، فیلم مستند حیات وحش شمال شرق به کارگردانی امیررضا چهارراه‌ی در هشتمین جشنواره تلویزیونی مستند وجود حضور دارد و از شبکه مستند سیما پخش خواهد شد.
امیررضا چهارراه‌ی در مقدمه سخنرانی خود به شعار این فیلم مستند اشاره کرد و گفت طبیعت منت‌های لطف الهی است، هدیه خداوند متعلق به افرادی است که آن را در طبیعت می‌یابند و می‌فهمند؛ خداوند آنچه در زمین و آسمان‌ها است را به تسخیر انسان درآورده و زندگی دیگر جانداران را در کنار او قرار داده تا با دقت در آن‌ها به عظمت خدای متعال پی ببرند.
وی در مورد سوژه این اثر بیان کرد فیلم مستند حیات وحش شمال شرق از مرحله پیش‌تولید تا آخر تدوین نزدیک به سه سال و نیم به طول انجامیده است. تنوع زیستی قابل توجه در رشته کوه‌های شمال شرق که خود بخشی از پهنه کپه‌داغ است، شهرت جهانی دارد. سلسله کوه‌های سر به فلک کشیده شمال شرق ایران نتیجه چین‌خوردگی‌های آلپ و هیمالیا است؛ این بدان معنی است که حیات جانوری و پوشش گیاه‌ی، مرهون تغییرات ۲۰۰ می‌لیون ساله در این منطقه است. پهنه کپه‌داغ که معروف به قلب جهان است، شامل ارتفاعات کوهستانی بوده که مشرف به دشت‌های کشور‌های شمالی و شرقی است و قسمت مهمی از آن در رشته کوه‌های هزار مسجد و پارک ملی تندوره ایران ادامه آشکار کرده است.
او افزود لذا این چنین مکانی با غنای زیستی حاضر، با لیاقت ساخت مستندی در این خصوص است؛ مستند حیات وحش شمال شرق به بازدید شرایط زیستی پلنگ ایرانی که بزرگ‌ترین پلنگ در دنیاست و در راس هرم غذایی قرار دارد، می‌پردازد. حیات و تنوع جانوری در شکل‌های گوناگون در این پهنه دیده می‌شود. این تنوع زیستی شامل انواع سگ‌سانان همانند گرگ، روباه، شغال و لاشه‌خوارانی همچون کفتار راه‌راه و انواع پرندگان لاشه‌خوار شکاری نظیر کرکس معمولی، کرکس سیاه، هما یا کرکس ریش‌دار، عقاب طلایی و پس‌تاندارانی همچون قوچ و می‌ش، کل و بز و غیره است.
این فیلمساز مستند با اشاره به ظرفیت‌های بالای منطقه شمال شرق ایران برای ساخت فیلم‌های مستند دیگر گفت رشته کوه هزار مسجد با طول ۴۵۰ کیلوم‌تر و پارک ملی تندوره با وسعت ۳۷ هزار هکتار، گونه‌های بومی و مهاجر بسیاری را در طول قرن‌ها و سالیان متمادی در خود جای داده است. حیات وحش شمال شرق، قسمت کوچکی از تنوع زیستی این گستره را به نمایش می‌گذارد. در فصول گوناگون، هر یک از زیست‌مندان این منطقه، خود به تنه‌ایی سوژه مستند حیات وحش فرد دیگر خواهند بود. از ویژگی‌های شمال شرق سرزمین، وجود تنوع اقلیمی شامل کوهستانی، بیابانی، دشتی و غیره است که هر یک پتانسیل ملزوم برای ساخت فیلم‌هایی در خصوص گونه‌های آن منطقه را دارد. در مستند حیات وحش شمال شرق، قسمت کوچکی از پرنده‌ای نادر به نام هوبره در تکه‌های بیابانی مشرف به ارتفاعات به نمایش گذاشته شده است که به طور فصلی، مهاجر و یا دائمی در تکه‌های بیابانی پراکنده‌اند.
وی در مورد مسیر تحقیق و پژوهش این فیلم بیان کرد این فیلم مستند در حوزه پژوهش از مشاوره دانشمندان مرکز جانور‌شناسی کاربردی دانشگاه فردوسی مشهد منفعت برده است. به دعوت تهیه‌کننده، دانشمندان متعدد جانورشناس، گیاه‌شناس و زمین‌شناس در لوکیشن‌های گوناگون به طور می‌دانی و حضوری در محل به کارگیری شدند. به عنوان مثال، دکتر قادری رئیس مرکز دیرینه‌شناسی سرزمین در مرحله پژوهش می‌دانی، اطلاعات دقیق و علمی موثقی در خصوص ساختار زمین‌شناسی و سازنده‌های حاضر در منطقه و ربط آن با تنوع زیستی را در اختیار ما قرار دادند.
کارگردان فیلم مستند حیات وحش شمال شرق خاطرنشان کرد روش پژوهشی که در این مستند به کارگیری شده، بر پایه پیروزی‌های تصویری برنامه‌ریزی شده است؛ از تنوع زیستی، در هر منطقه با دانشمندان زمین‌شناس، جانورشناس و گیاه‌شناس به طور همزمان در تعامل بودیم و این روش‌های خلاقانه جهت دستیابی سریع‌تر به پیروزی‌های بیش‌تر بود. علاوه بر این، مطالعه رفتار‌شناسی حیوانات و توانایی ۲۵ ساله اینجانب به عنوان یک نقطه قوت، راهگشای کار ما بود.
او قیاسی بین سینمای مستند حیات وحش در ایران و خارج از کشور داشت و گفت روش ساخت فیلم‌های مستند حیات وحش در ایران با دقت به محدودیت‌های تکنولوژی، مالی و غیره نسبت به استاندارد‌های جهانی متفاوت و خلاقانه است. در عین حال که فیلم نهایی زمان مشاهده، نزدیک به استاندارد‌های جهانی است، من معتقدم فرم روایی مستند محض حیات وحش در مرحله تدوین شکل نهایی به خود می‌گیرد. در واقع اینجانب جز آن دسته از فیلمسازانی هستم که معتقدم کار در مرحله تدوین از آب و گل در می‌آید. چندین دفعه یک پیروزی تصویری پیش‌بینی‌نشده مسیر کارگردانی در لوکیشن را تحول داده و در مرحله تدوین به نتیجه متغیری رسانده است.
چهارراه‌ی ادامه داد حیات وحش شمال شرق دقیقا از این روش روایی منفعت برده است. به عنوان مثال، برای اولین بار در کشور بدون برنامه‌ریزی قبلی و با خواست خداوند توانستیم با دیدن پلنگ نر بزرگ جثه، نما‌های منحصر به فردی با هلی‌شات در زوایای گوناگون تصویربرداری کنیم. این اتفاقات کل جریان روایی که قبل از آن برنامه‌ریزی شده بود را تحول داد. نما‌های هلی‌شات شکوه و عظمت این گربه‌سان مورد نظر را به خوبی نشان داد. به این علت مقدمه، می‌انه و آخر فیلم درخور تغییرات اساسی شد. تغذیه پلنگ از پس‌تاندارانی همچون کل و بز، قوچ و می‌ش، گراز و غیره است؛ اکنون باید بعد از این پیروزی (نمای هلی‌شات) نگاه اختصاصی‌ای به روش شکار، تغذیه، نهان‌کاری، قلمروطلبی و دیگر خصوصیات اختصاصی پلنگ ایرانی می‌شد؛ حرکت متقابل شکار (کل و بز) و شکارچی (پلنگ) در نیمه اول فیلم، جذابیت و حس تعلیق را به خوبی در ذهن مخاطب تشکیل می‌دهد.
چهارراه‌ی فرمود وجود رقبای ضعیف‌تر پلنگ همچون گرگ و کفتار، کشمکش روایی مناسبی را در مستند برای تماشاگر فراهم می‌کند. سکانس‌هایی که گریزی به زندگی این گونه‌ها می‌زند نیز برای مخاطب دلنشین است. سکانس کفتار و همیاری شغال با او در مقابله با گرگ‌ها در می‌انه فیلم، هما یا کرکس ریش‌دار، کرکس سیاه و معمولی و عقاب طلایی همه آن‌ها از باقی‌مانده شکار پلنگ تغذیه می‌کنند، حلقه اتصال خوبی است که در طول فیلم در نقاط عطف و زمان مناسب جایگذاری شده‌اند.
عوامل تشکیل این فیلم مستند عبارتند از تهیه‌کننده و کارگردان امیررضا چهارراه‌ی، عکس‌برداران امیررضا چهارراه‌ی و ابراهیم رجبیان، دستیاران عکس هادی رحیمی‌زاده و ابراهیم یوسف‌نژاد، تصویربرداری هوایی مصطفی شیروانی، حسین خزاعی و مهدی اسدیان، صدابردار محمد حاتمی، تدوین و نویسنده گفتار متن کتایون چهارراه‌ی، صداگذار نرگس زرگر، پژوهش اکرم نهاردانی و گفتار متن علیرضا جلالی.
بر پایه این گزارش، فیلم مستند حیات وحش شمال شرق امشب جمعه ۲ آذرماه ساعت ۲۱ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش‌های آن فردا شنبه ۳ آذرماه ساعت ۹ صبح و ۲۴ خواهد بود.