پژوهشگران دانشگاه کمبریج برای نخستین بار از AI برای طراحی یک واکسن تازه منفعت گیری کرده اند؛ واکسنی که می تواند در مهار شیوع های پاندمی نقش داشته باشد. این دستاورد بر پایه کدهای ژنتیکی شناخته شده و داده های برنامه های جهانی پایش ویروس ساخته شده و مسیر تازه ای برای آماده سازی سریع تر واکسن ها نشان می دهد.

به نقل از قسمت علمی پزشکی رسانه اخبار فناوری تکنا به نقل از BBC، تیم پژوهشی با منفعت گیری از کد ژنتیکی گردآوری شده از شبکه های جهانی رصد ویروس، به پشتیبانی AI یک super-antigen طراحی کرده است. این سازه می تواند بدن انسان را در برابر یک خانواده کامل از عوامل بیماری زا آماده کند، حتی اگر ویروس ها جهش اشکار کنند و آنتی ژن های تازه ای بسازند که سیستم ایمنی تا این مدت آن ها را نمی شناسد.

این واکسن پیش تر در یک کارآزمایی انسانی با تمرکز بر کروناویروس ها آزمایش شده است. یافته ها نشان می دهد تاثییر آن بر سیستم ایمنی در این مرحله محدود بوده، اما اصل فناوری امیدبخش است؛ چون می تواند تشکیل واکسن برای ویروس هایی را شدت بدهد که توان تشکیل عفونت های گسترده و پاندمی را دارند.

این پروژه تا این مدت در مرحله های اولیه واکسن های طراحی شده با AI قرار دارد. پژوهشگران دانشگاه کمبریج از یک مدل AI برای تحلیل آنتی ژن های حاضر در یک خانواده ویروسی منفعت گیری کردند. آنتی ژن ها، همانند نقش DNA در سلول های ما، قسمت هایی از ویروس می باشند که سیستم ایمنی برای اغاز جواب دفاعی آن ها را شناسایی می کند.

اگر سیستم ایمنی یک آنتی ژن را تهدیدآمیز تشخیص ندهد، ویروس می تواند سریع تکثیر شود و عفونت تشکیل کند. همین حالت زمان تکامل یا جهش ویروس نیز رخ می دهد، چون سیستم ایمنی در برخورد نخست با آنتی ژن تازه، امکان پذیر آن را به شدت نشناسد و جواب حفاظتی کافی شکل نگیرد.

جاناتان هینی (Jonathan Heeney)، استاد دانشگاه کمبریج، توضیح داده است که واکسن سازی سنتی طبق معمول از ویروس ها عقب می ماند و مقصد این پروژه پیش افتادن از منحنی تهدید است. به حرف های او، تمرکز دیگر فقط بر ویروس های امروز نیست، بلکه ساخت واکسن هایی نقل است که در برابر عامل احتمالی شیوع بعدی نیز محافظت تشکیل کنند.

قرار است این واکسن داخل کارآزمایی دوم با وجود ۲۰۰ نفر شود تا تاثییر آن بر بدن انسان و مقدار کارایی آن در مقابله با عفونت های ویروسی بهتر برسی شود. این مرحله می تواند نشان دهد آیا جواب ایمنی تشکیل شده به قدر کافی قوی، پایدار و قابل اتکا برای سناریوهای واقعی پاندمی خواهد می بود یا نه.

سائول فاست (Saul Faust)، که بخشی از کارآزمایی ها را در دانشگاه ساوت همپتون (University of Southampton) انجام داده، حرف های است جذابیت مهم این فناوری در توانایی بهتر آن برای طراحی واکسن های مرتبط با پاندمی های احتمالی است. این مزیت وقتی اهمیت بیشتری اشکار می کند که ویروس ها به شدت تحول می کنند و نسخه های تازه تری از خود می سازند.

گسترش واکسن برای یک ویروس تازه طبق معمول می تواند بیشتر از یک دهه زمان ببرد و صدها میلیون دلار هزینه تشکیل کند. امید مهم این است که AI بتواند تشکیل واکسن های ایمن و اثرگذار را شدت بدهد و به جای ساخت واکسن های زیاد تخصصی برای هر ویروس، امکان مقصد گیری یک خانواده کامل ویروسی را فراهم کند.

این فناوری این چنین برای مقابله با تب های خونریزی دهنده ویروسی همانند ویروس ابولا، واکسن های آنفلوآنزای فصلی و ویروس H5N1-bird flu امیدبخش توصیف شده است. H5N1 ظرفیت تکامل و آلوده کردن انسان را دارد و برخی کارشناسان هشدار می دهند که این چنین جهشی می تواند عرصه ساز یک پاندمی جهانی شود.