عوامل مختلفی از جمله مناقشات منطقه‌ای و انتخابات ریاست‌جمهوری بر نوسانات نرخ ارز در بازار آزاد اثرگذار بوده‌اند.
شکاف بین بازار‌های ارز کشور کوچک‌تر شده است. تحلیلگران اقتصادی این موضوع را در راستای کاهش رانت ارزی و هدفمند‌تر شدن تخصیص ارز رسمی ارزیابی می‌کنند. داده‌ها نشان می‌دهد که در ماه‌های گذشته سال جاری نرخ شاخص‌های ارزی، به‌ویژه نرخ دلار، در معاملات مرکز مبادله ارز و طلا روندی افزایشی داشته است. در اکثر روز‌های بازار سال جاری نرخ اسکناس دلار در مرکز مبادله با شیب ملایمی رو به افزایش بوده و در مجموع باعث رشد ۱۳ درصدی قیمت دلار در معاملات رسمی شده است.
در مقابل، نرخ دلار در بازار آزاد سال گذشته را در حدود ۶۰ هزار و ۲۰۰ تومان تمام کرد و در سال جاری نیز رشد‌های چشمگیری ثبت کرد؛ اما با کاهش ریسک‌های سیاسی در روز‌های اخیر در کانال‌های قیمتی ۵۸ و ۵۹ هزار تومانی معامله شده است. در نتیجه این شاخص نه تنها بازده‌ی مثبتی نداشته، بلکه دچار رشد منفی شده است. مهم‌ترین دلایل نوسان نرخ در بازار آزاد، مناقشات منطقه‌ای و انتخابات ریاست‌جمهوری بوده است. در می‌انه فروردین ماه و پس از حمله رژیم صهیونیستی به کنسولگری ایران در دمشق، ریسک‌های سیاسی افزایش یافت و نرخ ارز به شدت بالا رفت، اما پس از پایان این تنش‌ها نرخ‌ها به سطوح قبل بازگشتند.
در ادامه، وجود شرایط دو قطبی بین گروه‌های تندرو و می‌انه‌رو در انتخابات ریاست‌جمهوری مجددا انتظارات تورمی را تشدید کرد، اما با پیروزی جبهه می‌انه‌رو این ریسک‌ها نیز از بازار تخلیه شد. در حال حاضر فضای بازار تحت تأثیر ریسک‌های سیاسی نیست و به همین دلیل نرخ‌های آزاد در حالت رشد منفی قرار دارند. در مقابل، نوسانات نرخ در معاملات رسمی مستقیما توسط بانک مرکزی مدیریت شده و سیاست این نهاد کاهش رانت ارزی است. وجود شکاف قابل توجه بین بازار رسمی و غیر‌رسمی می‌تواند جریان ارزی را به سمت نادرست سوق دهد؛ زیرا افراد دارای دسترسی به ارز رسمی می‌توانند با فروش آن در بازار آزاد سود‌های زیادی کسب کنند که گاهی از فعالیت اقتصادی اصلی آن‌ها بیش‌تر است.
با کوچک‌تر شدن این شکاف، سود فعالیت‌های سوداگری کاهش یافته و ارز‌های رسمی تخصیص‌یافته در فعالیت‌های واقعی هزینه می‌شوند. پیش از این نرخ دلار در بازار آزاد در روز‌هایی که حدود ۶۷ هزار تومان بود، شکاف ارزی به حوالی ۵۴ درصد رسیده بود. اما با کاهش دما در بازار آزاد و رشد مداوم بازار رسمی، این شکاف در روز‌های اخیر به زیر ۲۰ درصد رسیده است. به طور دقیق، فاصله نرخ دلار در دو بازار در روز قبل برابر ۱۹.۵۶ درصد محاسبه شده است.
ورود تقاضای تازه به بازار؟
دیروز دوشنبه ۲۹ مرداد ماه روند نرخ شاخص‌های ارزی در معاملات غیر‌رسمی افزایشی بود. قیمت هر برگ اسکناس دلار آزاد که در روز یکشنبه به ۵۸ هزار و ۲۵۰ تومان رسیده بود، در روز قبل رشد ۴۵۰ تومانی داشت و به ۵۸ هزار و ۷۰۰ تومان رسید. یورو و پوند نیز به ترتیب با رشد ۷۵۰ و ۹۵۰ تومانی در نرخ‌های ۶۴ هزار و ۹۰۰ تومان برای یورو و ۷۶ هزار و ۲۵۰ تومان برای پوند معامله شدند. بازار سکه و طلا نیز شاهد رشد نرخ‌ها بود. سکه تمام بهار آزادی در عصر روز قبل با رشد یک می‌لیون و ۴۰۰ هزار تومانی به ۴۲ می‌لیون و ۷۹۰ هزار تومان، نیم‌سکه با رشد نزدیک ۷۰۰ هزار تومانی به ۲۳ می‌لیون و ۲۰۰ هزار تومان و ربع‌سکه با رشد ۵۰۰ هزار تومانی به ۱۵ می‌لیون تومان رسید. برخی کارشناسان این رشد را ناشی از باور به یمنیت روز ۱۳ ماه صفر می‌دانند.
منبع دنیای اقتصاد