به گزارش خبررسان، نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد روز سهشنبه به وقت محلی در نیویورک درباره آزادی پنج زندانی ایرانی اظهار نظر کرد و اعلام نمود که در توافق تبادل زندانیان، این افراد بزودی آزاد خواهند شد که تعدادی از آنان در آمریکا مقیم میمانند و سایرین به ایران بازخواهند گشت.
بر اساس اطلاعیه نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل، اسامی این پنج نفر عبارتند از مهرداد معینانصاری، کامبیز عطارکاشانی، رضا سرهنگپور کفرانی، امین حسنزاده و کاوه لطفالله افراسیابی.
پیشینه توافق و مراحل اجرا
فرایند آغاز آزادسازی داراییهای توقیفشده ایران و تبادل زندانیان میان تهران و واشنگتن پس از دو سال گفتوگوهای غیرمستقیم طرفین، در روز پنجشنبه نوزدهم مردادماه (دهم آگوست) به طور رسمی اعلام گردید.
آدرین واتسون، سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا، در نوزدهم مرداد ماه تایید کرد که ایران پنج شهروند آمریکایی را که به ادعای واشنگتن بهگونهای غیرقانونی بازداشت شده بودند، از زندان آزاد کرده و در حبس خانگی قرار داده است. این مقام آمریکایی افزود که اگرچه این اقدام دلگرمکننده تلقی میشود، اما این شهروندان از جمله سیامک نمازی، مراد طاهباز، عماد شرقی و دو آمریکایی دیگر که نامشان فاش نشده، در وهله اول هرگز نباید بازداشت میشدند.
وی همچنین بیان داشت ما به نظارت دقیق بر وضعیت آنان ادامه خواهیم داد. تا زمانی که همه آنها به خانه بازگرددند، تلاشهایمان تداوم یابد. مذاکرات برای آزادی نهایی آنان همچنان در جریان است و این مذاکرات حساس تلقی میشود، از همین رو جزئیات کمی در مورد وضعیت حبس خانگی یا تلاشها برای تأمین آزادی آنان در اختیار داریم.
مواضع طرفین و جزئیات پروندهها
نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد نیز در نوزدهم مردادماه خروج زندانیان دو تابعیتی از زندان اوین تهران را تایید کرد و تصریح نمود که این خروج در چارچوب یک توافق با واسطهگری کشور ثالث صورت گرفته تا طرفین پنج زندانی مورد نظر را به طور متقابل آزاد کنند و مشمول بخشش گردند.
کاوه لطفالله افراسیابی یکی از این پنج زندانی در آمریکا است که بر اساس گزارشهای رسانههای آمریکایی، متهم به عامل خارجی لابیگر میان ایران و مقامات آمریکایی در سیاست هستهای میباشد. مهرداد انصاری، زندانی دیگر در آمریکا، به اتهام خرید تجهیزات با کاربرد موشکی، جنگ الکترونیکی، تسلیحات هستهای و سایر بخشهای نظامی به شصت و سه ماه زندان محکوم شده بود. امین حسنزاده متهم به سرقت طرحهای مهندسی و ارسال آن به ایران است که در سال ۲۰۱۹ بازداشت شده است. رضا سرهنگپور متهم به ارسال غیرقانونی تجهیزات آزمایشگاهی به ایران شده و کامبیز عطارکاشانی به اتهام غیرقانونی ارسال تجهیزات الکترونیک و نرمافزارها به ایران، به سی ماه زندان محکوم گردیده است.
تحلیلهای دیپلماتیک و ابعاد داخلی آمریکا
این پنج نفر قرار است در قبال آزادی پنج زندانی دو تابعیتی ایرانی-آمریکایی در توافق تبادل زندانیان آزاد شوند. بیش از یک سال مانده به برگزاری انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ آمریکا، دولت دموکرات جو بایدن که محبوبیتش بر اساس نظرسنجیها همچنان در حال کاهش است، در جستجوی راههایی برای خروج از بنبستهای خودساخته در عرصه سیاست خارجی واشنگتن است تا شانس پیروزی حزب خود را افزایش دهد.
دولت دموکرات کنونی آمریکا برای خروج از بنبستها در عرصه سیاست خارجی، رویکرد دیپلماسی، فشار و بازدارندگی را در دستور کار قرار داده تا تنشهای موجود و احتمالی را در منطقه و در قبال جمهوری اسلامی ایران تا زمان برگزاری انتخابات ریاستجمهوری این کشور در نوامبر ۲۰۲۴ به زعم خود کنترل نماید.
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، در بیست و چهارم مرداد ماه امسال در جمع خبرنگاران، رویکرد کلی واشنگتن را در قبال ایران دیپلماسی، فشار و بازدارندگی اعلام کرد، اما منابع دیپلماتیک غربی ادعا میکنند که کاخ سفید در تلاش است تاکتیک کنترل تنشها را تا پیش از انتخابات ۲۰۲۴ به دلیل منافع و نیاز خود هم در قبال ایران و هم منطقه اجرا کند.
به گفته آنها، کاخ سفید در این راستا برای تأمین منافع و نیازهای حزب دموکرات میکوشد اقدامات و توافقات محدودی داشته باشد تا جایگاه دموکراتها را در رقابتهای انتخاباتی پیش رو در برابر جمهوریخواهان تثبیت سازد.
یک دیپلمات غربی که خواست نامش فاش نشود، درباره این رویکرد دولت آمریکا تا پیش از انتخابات ۲۰۲۴ گفت به نظر میرسد دولت بایدن در فرصت یکساله پیش رو، به دنبال ایجاد بحران جدیدی نیست، بلکه در پی کنترل تنشهای فعلی با بهرهمندی از همه ظرفیتها و ابزارهای سیاسی موجود است تا هم به منافع مدنظر دست یابد و هم بخشی از شعارهای انتخاباتی دوره نخست ریاستجمهوری خود را تحقق بخشد.
این مقام غربی در عین حال تأکید کرد البته دولت آمریکا در این فرصت یکساله به دنبال حل واقعی مسائل و حتی توافقهای بزرگ نیست، زیرا عملا امکان آن وجود ندارد، بلکه صرفا در پی اقدامات مقطعی و تاکتیکی در قالب توافقهای محدود است.
این دیپلمات غربی معتقد است که توافقهای رسمی اعلام شده همچون تبادل زندانیان با تهران و آزادسازی پولهای بلوکه شده ایران، گرچه دارای منافعی برای جمهوری اسلامی ایران بوده، اما همزمان منجر به افزایش اعتبار دولت بایدن در درون ایالات متحده در آستانه انتخابات شده است. کاخ سفید برای دستیابی به توافق با تهران، کنگره را دور زده تا راه هر گونه دخالت جمهوریخواهان را ببندد و از این رو برخی قانونگذاران آمریکایی در پی برگزاری جلسات استماعی در کنگره هستند تا دلایل شکست سیاستهای دولت بایدن و تساهل و تسامح او را در قبال تهران بررسی کنند.




