>> شش ماه دوم سال و شریط صعود بورس تهران؛ تحلیل چالشها و فرصتها >> بازارهای داخلی همچنان در ابهام به سر میبرند، بهویژه با اوجگیری مجدد تنشهای منطقهای. با این حال، نکته حائز اهمیت این است که با وجود حساسیتهای برونمرزی، بورس تهران واکنش منفی گسترده و اصلاح عمیقتری نشان نداده است. در جلسه پیشین، نرخ دلار مطابق پیشبینیها رشد ملایمی را تجربه کرد و سکه و طلا نیز روند افزایشی خود را ادامه دادند.
با این حال، از منظر بازدهی، بازار سهام حالت بهتری را پشت سر گذاشت و شاخص کل با عبور از سد دو میلیون و ۱۰۰ هزار واحد، تا حدی از فضای التهاب روزهای قبل کاست. یکی از سناریوهای متداول در میان فعالان بازار، برخورد شاخص با سقف کانال در محدوده ۲ میلیون و ۱۷۴ هزار واحد است؛ در صورت تثبیت در این ناحیه و عدم واکنش شدید، شاخص میتواند در پله اول به سقف اردیبهشت برسد.
ت. بر اساس اظهارات تحلیلگران، با محقق شدن وعدههای سیاستگذاران، شاخص کل میتواند به سمت اعتدال حرکت کند و پس از ارامش، حتی به سمت سقفهای قبلی حرکت نماید.
محدوده ۱.۹ میلیون واحد منطقه رکودی و محدوده ۲.۲ میلیون واحدی سطح تعادلی بازار محسوب میشود. برای عبور از کانال ۲.۲ میلیون واحد، بازار به یک محرک قوی نظیر کاهش فاصله دلار نیما و آزاد (که اکنون در حدود ۲۸ درصد است) نیاز دارد؛ همانند اواخر بهمنماه ۱۴۰۱ که شاخص با قدمی بزرگ از محدوده تعادلی ۱.۵ میلیونی خارج شد.
لهای وزیر اقتصاد و رئیس سازمان بورس و در قدم دوم به حذف محدودیت دامنه نوسان (که از ۱۴ مردادماه و همزمان با رویدادهای امنیتی اعمال شده) وابسته است.
آمارها حاکی از آن است که بازدهی بورس از ابتدای سال در محدوده منفی ۳.۵۸ درصد قرار داشته است. همچنین سهم افراد حقیقی در بورس بارها دگرگون شده، اما ناظر تداوم خروج پول از بازار هستیم. بر اساس آمارها، سهامداران خرد از ابتدای سال نزدیک به ۲۰ هزار میلیارد تومان از بازار خارج کردهاند.
تجارتنیوز این شرایط در حالی است که بورس با ابهامی بزرگ در آستانه انتخابات ۵ نوامبر (۱۵ آبان) ریاستجمهوری آمریکا و سیاستهای رئیسجمهور منتخب در قبال ایران روبروست. با ورود به نیمه دوم ۱۴۰۳، کمتر تحلیلگری را میتوان یافت که نسبت به کارکرد بازار تا آخر سال بدبین باشد؛ اما اختلاف نظر کارشناسان تنها بر سر شوکهای بیرونی و احتمالی متمرکز شده است.
پیشبینی میشد که أواخر شهریور مقصد پولهای تازه در نیمه دوم سال بازار سهام خواهد بود، امری که به نظر در هفتههای پایانی پاییز محقق میشود، منوط به افزایش قابلملاحظه حجم معاملات و تایید روند صعودی شاخص.
قدم مهم صعود محقق شدن قولها و تعدیل نرخ منفعت علیرضا خوشطینت، کارشناس بازار اندوخته، اظهار کرد با توجه به اینکه دلار نیما به عنوان یکی از محرکهای قوی رشد بورس در مسیر صعودی حرکت میکند، مهمترین مولفه تکمیلکننده محقق شدن قولها است که میتواند روند بازار را دگرگون سازد.
به بیان سادهتر، دو عامل مهم که مانع رشد در نیمه اول ۱۴۰۳ شدند، یعنی روال منفعلانه نرخ دلار نیما و افزایش نرخ منفعت، اکنون میتوانند به سود بازار رقم بزنند. افزایش تدریجی نرخ نیما و نزدیک شدن آن به دلار آزاد، تأثیر مستقیمی بر سودآوری شرکتها میگذارد. کاهش نرخ منفعت نیز که بارها از سوی وزیر اقتصاد وعده داده شده، در صورت اجرایی شدن، بورس را به مینایی دلنشین برای اندوختهگذاران تبدیل میکند.
اگرچه گمانهزنیهای مختلفی در مورد کارکرد بورس وجود دارد، اما تأکید بر این است که بازار در نیمه دوم سال میتواند تا حدودی انتظارات را برآورده کند، با وجود نگرانیهایی درباره توانایی روبهرویی با چالشهای پیچیده اقتصادی. با دقت به بیاعتمادی حاکم بر تالار سهام ناشی از عملکرد سیاستگذاران در سالهای اخیر، اظهارات فقط حمایتی بهزودی تأثیر تسکیندهنده خود را از دست خواهند داد.
در این وضع، سهامداران خرد با فروش بیشتر، فشاری مضاعف بر شاخصها وارد میکنند؛ اما تعدیل نرخ منفعت در راستای وعده وزیر اقتصاد، محرکی مثبت و قوی برای رشد در شش ماه دوم سال محسوب میشود. تحلیل کمواکنشی بورس به ریسکهای منطقهای این کارشناس در خصوص علل کمواکنشی تالار سهام نسبت به رویدادهای منفی منطقهای نیز بیان کرد با وجود پارامترهای منطقهای منفی، فعالان بازار از کنار شوکهای داخلی به شدت عبور کردهاند.
از دید اکثر کارشناسان، قیمتها در محدودههای کف قرار دارند؛ به همین علت واکنش به پارامترهای منفی محدود و معقولانه بوده است. به عبارت دیگر، ارزشیابی پایین بازار در این مقطع مانع از حساسیت بیش از حد بورس به ریسکهای منطقهای شده است. اگر قیمت اکثر سهام در سطوح بالا بود، قطعاً اصلاح شدیدی را میدیدیم.
احتمالاً میتوان گفت با توجه به اینکه قیمتها پایینتر از قیمت ذاتی قرار دارند، حتی ریسکهای منطقهای آتی نیز نمیتوانند برای بورس تحت عنوان شوک نوظهور محسوب شوند، مگر اینکه ریسکهای بعدی از منظر قدرت، فراتر از فکر خریداران و فروشندگان عمل کنند که فعلا بعید به نظر میرسد.
رقابت با بازارهای موازی طلا، مسکن و خودرو روند حاکم بر بازار از ابتدای سال، نوسانات فرسایشی متعدد شاخص کل را به همراه داشته است؛ از این رو اندوختهگذاران حالت کل بازارها را با در نظر گرفتن ریسکهای حاضر با دقت رصد میکنند. طلا، مسکن و خودرو در زمره بازارهایی قرار دارند که برای اندوختهگذاران جذابیت خاصی دارند.
خوشطینت درباره بازار طلا اظهار داشت اگر طلای جهانی تا آخر سال میلادی تا ۲۸۰۰ دلار افزایش یابد، این بازدهی همچنان نمیتواند پول را به سمت خود هدایت کند. طلا در سبد داراییهای کمریسک جای دارد، اما برای بورس تهدید جدی محسوب نمیشود. شرایط بازار مسکن نیز به همین منوال است؛ دور از انتظار است که قیمت دلاری هر متر آپارتمان که در ماکسیمم تاریخی قرار دارد، ورود پول را تسهیل کند.
علاوه بر این، بازار مسکن دچار رکود شدید است و رشد در این بخش گرهخورده به تحول پارامترهای متعدد است. بازار خودرو نیز بازدهی منفی از ابتدای سال در کارنامه دارد. با توجه به سیاستهای انتظاری در خصوص واردات خودرو از سوی دولت، این بازار نمیتواند رقیب مطمئنی برای سهام باشد. جمعبندی برتری بورس در نیمه دوم سال به طور کلی شرایط بازارهای موازی در حدی نیست که سهامداران برای ورود پول به بورس دچار تردید شوند.
همچنین به دلیل تنوع ابزارهای گوناگون در بورس، ریسکهای حاضر میتوانند کنترلشدهتر عمل کنند. صندوقهای سرمایهگذاری طلا، صندوقهای بدون ریسک و درآمد ثابت حتی میتوانند انتظارات فعالان بازارهای رقیب را نیز برآورده کنند. اگر نیمه دوم سال برای بازارها دلنشین و طلایی رقم بخورد، قطعاً بورس تهران چه در قسمت سهام و چه در قسمت صندوقهای کالایی در صدر بازارها قرار خواهد گرفت. >>