جمعه 20 نوامبر 2026
مهتاب من
اقتصاد

ضریب جینی ایران در ۱۴۰۱: نابرابری درآمدی در شهر‌ها و روستا‌ها

ایمان صالحی 11 سپتامبر 2023 11 سپتامبر 2023 - 20:54
ضریب جینی ایران در ۱۴۰۱: نابرابری درآمدی در شهرها و روستاها

به گزارش خبررسان، آمار‌های منتشر شده نشان می‌دهد که ضریب جینی خانوار‌های شهری و روستایی در سال ۱۴۰۱ به ترتیب ۰.۳۶۹۶ و ۰.۳۶۴۳ ثبت شده است که این مقادیر نسبت به سال قبل به ترتیب ۰.۰۰۶۱ کاهش و ۰.۰۰۴۹ افزایش را نشان می‌دهند.

وضعیت کلی نابرابری درآمدی در سال ۱۴۰۱

در سال ۱۴۰۱ سهم بیست درصد کم‌هزینه‌ترین و پرهزینه‌ترین جمعیت کل کشور به ترتیب ۶.۰۱ و ۴۶.۲۱ درصد بوده است که فاصله قابل توجه‌ی در توزیع درآمد را آشکار می‌سازد.

نسبت ده، بیست و چهل درصد پرهزینه‌ترین به ده، بیست و چهل درصد کم‌هزینه‌ترین به ترتیب ۱۲.۸۶، ۷.۶۹ و ۴.۱۳ محاسبه شده است که رویکردی کمی برای سنجش شکاف طبقاتی فراهم می‌آورد.

شاخص پالما به ۱.۸۲، شاخص تیل به ۰.۲۵۲۴ و شاخص اتکینسون به ۰.۲۲۴۴ رسیده است که هر کدام از زاویه‌ای متفاوت نابرابری را ترسیم می‌کنند.

تحلیل مناطق شهری در سال ۱۴۰۱

در مناطق شهری سهم بیست درصد کم‌هزینه‌ترین و پرهزینه‌ترین جمعیت به ترتیب ۶.۵۹ و ۴۴.۹۰ درصد برآورد شده است.

نسبت ده، بیست و چهل درصد پرهزینه‌ترین به ده، بیست و چهل درصد کم‌هزینه‌ترین جمعیت در شهر‌ها به ترتیب ۱۱.۲۳، ۶.۸۲ و ۳.۸۰ است.

شاخص پالما در مناطق شهری ۱.۶۵، شاخص تیل ۰.۲۲۹۲ و شاخص اتکینسون ۰.۲۰۳۸ ثبت شده که نسبت به می‌انگین کشور سطح نابرابری کمتری را نشان می‌دهد.

تحلیل مناطق روستایی در سال ۱۴۰۱

در مناطق روستایی سهم بیست درصد کم‌هزینه‌ترین و پرهزینه‌ترین جمعیت به ترتیب ۶.۸۹ و ۴۴.۶۱ درصد برآورد شده است.

نسبت ده، بیست و چهل درصد پرهزینه‌ترین به ده، بیست و چهل درصد کم‌هزینه‌ترین در روستا‌ها به ترتیب ۱۰.۵۵، ۶.۴۷ و ۳.۷۰ است که توزیع عادلانه‌تری نسبت به شهر‌ها را تداعی می‌کند.

شاخص پالما در مناطق روستایی ۱.۶۲، شاخص تیل ۰.۲۲۳۹ و شاخص اتکینسون ۰.۱۹۷۰ محاسبه شده که کمینه نابرابری را در میان سه سطح جغرافیایی نشان می‌دهد.

تفاوت‌های استان‌های در ضریب جینی

در سال ۱۴۰۱ در مناطق شهری کم‌ترین ضریب جینی مربوط به استان کرمان با ۰.۲۷۰۰ و بالا‌ترین ضریب جینی مربوط به استان سیستان و بلوچستان با ۰.۴۶۴۷ مشاهده شده است که شکاف وسیعی بین استان‌ها را نشان می‌دهد.

در مناطق روستایی کم‌ترین ضریب جینی متعلق به استان ایلام با ۰.۲۳۵۴ و بیش‌ترین ضریب جینی مربوط به استان همدان با ۰.۳۹۱۳ است که الگوی متفاوتی از توزیع درآمد در سطح زیر ملی را آشکار می‌سازد.

تعریف و کاربرد ضریب جینی

ضریب جینی معیاری از پراکندگی آماری در اقتصاد است که برای نشان دادن نابرابری درآمد یا ثروت در یک کشور یا هر گروه دیگر از مردم به کار می‌رود.

این شاخص اقتصادی برای محاسبه توزیع ثروت در میان مردم مورد استفاده قرار می‌گیرد. ضریب صفر جینی بیانگر برابری کامل است جایی که همه درآمد یکسانی دارند. ضریب جینی یک یا صد درصد بیانگر حداکثر نابرابری در بین مقادیر است به عنوان مثال برای تعداد زیادی از افرادی که تنها یک نفر کل درآمد یا مصرف را دارد و بقیه هیچ چیزی ندارند ضریب جینی تقریبا یک خواهد بود.

بالا بودن این ضریب در یک کشور معمولا به عنوان شاخصی از بالا بودن فاصله طبقاتی و نابرابری درآمدی در آن کشور در نظر گرفته می‌شود که نیازمند سیاست‌های توزیع مجدد عادلانه است.

منبع ایسنا