>> ورود واکسن خوراکی روتاویروس به برنامه ملی ایمنسازی؛ پیشگیری از اسهال شدید در نوزادان > به گزارش خبررسان، مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از آغاز به کار واکسن خوراکی روتاویروس در چارچوب برنامه ایمنسازی کشوری خبر داد. این اقدام در راستای کاهش شهادت و بیماریهای ناشی از عفونتهای روتاویروس در گروه سنی شیرخواران صورت گرفته است.
شهنام عرشی، رئیس این مرکز، بیان کرد که واکسن روتاویروس برای پیشگیری از اسهالهای حاد ناشی از این ویروس در شیرخواران تجویز میشود. شیوه تزریق این واکسن به صورت خوراکی و در سه نوبت زمانی مشخص، یعنی در سنین ۲، ۴ و ۶ ماهگی انجام خواهد شد. به گفته او، اجرای این طرح واکسیناسیون به طور سالانه میتواند از بستری حداقل ۱۰ هزار کودن به دلیل اسهال شدید جلوگیری کند.
این واکسن از بندر خمیر در استان هرمزگان آغاز شده و در سنین ۲، ۴ و ۱۲ ماهگی تزریق میشود.
انتظار میرود این واکسن نیز سالانه از حدود ۱۵۰۰ مرگ کودکان جلوگیری نماید. افزودن این دو واکسن به برنامه ملی ایمنسازی، گامی مهم در جهت ارتقای سلامت کودکان و کاهش نرخ مرگومیر نوزادان در ایران محسوب میشود. >> برنامه ایمنسازی در ایران همواره از ستونهای اصلی سیستم بهداشت و درمان محسوب میشود و با گسترش سبد واکسنها، پوشش پیشگیری از بیماریهای واگیر روز به روز گستردهتر میشود.
مکانیزم اثر واکسن روتاویروس و اهمیت تزریق در موقع واکسن روتاویروس به صورت زنده ضعیفشده و به روش خوراکی تزریق میشود.
این واکسن با تحریک سیستم ایمنی روده، ضدبدنهای محافظتی تولید میکند که از عفونت یا کاهش شدت بیماری در مواجهه با ویروسهای وحشی جلوگیری میکنند. تزریق در سنین ۲، ۴ و ۶ ماهگی با هدف ایجاد ایمنی در دوره پرخطرترین سن برای اسهالهای روتاویروسی طراحی شده است. تأخیر در تزریق میتواند باعث از بین رفتن فرصت طلایی ایمنیسازی و افزایش ریسک بستری شود.
سن، سالانه دهها هزار کودک به دلیل اسهال روتاویروسی بستری میشدند که بخش قابل توجهی از آنها نیاز به درمانهای تخصصی و سرومدرمانی داشتند.
ورود این واکسن انتظار میرود بار بستریهای بیمارستانی را به شدت کاهش دهد و بسترهای کودکان را برای موارد دیگر خالی نگه دارد. واکسن پنوموکوک؛ سپری در برابر عفونتهای تنفسی و مغزی استریپتوکوک پنومونیا (پنوموکوک) عامل اصلی ذاتالریه باکتریایی، منینجیت، عفونت خون (سپتیسمی) و عفونت گوش میانی در کودکان است.
واکسن مقیاسپنوموکوک (PCV) که در برنامه ایمنسازی کشور گنجانده شده، در برابر سروتیپهای پرشیوع و مهاجم این باکتری محافظت میکند. تزریق در سنین ۲، ۴ و ۱۲ ماهگی، پروفایل ایمنی بهینه را برای دوران حساسیت بالا فراهم میآورد. تأثیر بر اهداف توسعه پایدار و کاهش مرگومیر کودکان کاهش نرخ مرگومیر کودکان زیر پنج سال یکی از اهداف توسعه پایدار (SDG ۳.۲) است.
ایران با توسعه برنامه ایمنسازی و ورود واکسنهای جدید، گامهای موثری در دستیابی به این هدف برداشته است. تخمینها حاکی از آن است که با پوشش کامل واکسن روتاویروس و پنوموکوک، سالانه هزاران جان کودک نجات داده شده و بار اقتصادی ناشی از بستری، مراقبتهای طولانیمدت و از دست رفتن روزهای کاری والدین به شدت کاهش مییابد.
چالشها و راهکارهای اجرای موفق با وجود مزایای فراوان، اجرای موفق این برنامه نیازمند مدیریت کارآمد زنجیره یخ، آموزش پرسنل بهداشت، اطلاعرسانی به والدین و نظارت بر اثرات جانبی است. وزارت بهداشت با همکاری دانشگاههای علوم پزشکی، طرحهای جامع برای تضمین کیفیت واکسن از تولید/ورود تا تزریق در مراکز بهداشت تدوین کرده است.
همچنین سامانههای الکترونیک ثبت واکسیناسیون (مانند سیب) برای رصد پوشش و شناسایی کودکان از دست رفته به کار گرفته شدهاند. نقش مشارکت اجتماعی و رسانهها خبررسان و رسانههای ملی نقش حیاتی در ترویج فرهنگ واکسیناسیون، مقابله با شایعات بیبुनیه و تشویق خانوادهها برای مراجعه به موقع به مراکز بهداشت ایفا میکنند. شفافیت در انتشار آمار اثرات جانبی و اثربخشی واکسنها، اعتماد عمومی را تقویت کرده و پوشش واکسیناسیون را به حداکثر میرساند.
آینده برنامه ایمنسازی در ایران برنامههای آینده شامل ارزیابی اثربخشی واقعی واکسنها در جامعه، امکان ورود واکسنهای جدید مانند واکسن HPV برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم، و تقویت سیستم نظارت بر ایمنی واکسن (AEFI) است. ایران با بهرهگیری از ظرفیتهای داخلی تولید واکسن و همکاریهای بینالمللی، در مسیر تحقق ایمنسازی جامع و عادلانه برای همه کودکان در سراسر جغرافیای کشور ادامه میدهد.
نتیجهگیری ورود واکسنهای روتاویروس و پنوموکوک به برنامه ملی ایمنسازی، نقطه عطفی در تاریخ بهداشت عمومی ایران محسوب میشود. این اقدام نه تنها جان هزاران کودک را سالانه نجات میدهد، بلکه بار بیماری را از روی کاهل خانوادهها و سیستم درمان برمیدارد. ادامه حمایتهای مالی، مدیریتی و اجتماعی برای حفظ پایداری این برنامه، بهترین سرمایهگذاری برای آینده سالمتر نسلهای آتی است.