سازمان تأمین اجتماعی: شرایط دریافت مستمری بازماندگان برای بیش از ۱.۶ میلیون نفر تشریح شد
ایمان صالحی
۱۰ تیر ۱۴۰۳
۱۰ تیر ۱۴۰۳ - ۰۶:۱۹
به گزارش خبررسان، کلیه بیمه‌شدگان تحت پوشش سازمان تأمین اجتماعی که اکنون بیش از نیمی از جمعیت ایران را در بر می‌گیرند، پس از پرداخت حق بیمه و احراز شرایط سن و سابقه بیمه‌پردازی می‌توانند تقاضای بازنشستگی کنند و از مزایای بازنشستگی و خدمات درمانی بهره‌مند شوند. در صورت فوت فرد بیمه‌شده، بازنشسته یا ازکارافتاده کلی، این سازمان به بازماندگان وی در صورت احراز شرایط قانونی، مستمری بازماندگان پرداخت می‌کند.
رضا دهقان‌زاده، رئیس اداره امور بازماندگان اداره‌کل مستمری‌های سازمان تأمین اجتماعی، گفت بر اساس قانون تأمین اجتماعی، پرداخت حقوق و مستمری به بازماندگان واجد شرایط بیمه‌شده یا مستمری‌بگیر بازنشسته یا ازکارافتاده کلی فوت‌شده، یکی از تعهدات بلندمدت این سازمان است که به آن برقراری مستمری بازماندگان می‌گویند. در صورت فوت بیمه‌شده قبل از بازنشستگی در اثر حادثه ناشی از کار یا بیماری‌های حرفه‌ای، بازماندگان واجد شرایط مشمول دریافت مستمری بازماندگان خواهند بود.
شرایط عمومی دریافت مستمری بازماندگان
دهقان‌زاده با اشاره به شرایط پرداخت مستمری به بازماندگان بیمه‌شده‌ای که به علل غیر از حادثه کار یا بیماری‌های حرفه‌ای فوت کرده است، افزود در صورت فوت بیمه‌شده‌ای که در ۱۰ سال آخر حیات خود حداقل حق بیمه یک سال کار را پرداخته باشد، مشروط بر اینکه در آخرین سال حیات، حق بیمه ۹۰ روز کار را پرداخت کرده باشد، بازماندگان وی مشمول دریافت مستمری بازماندگان می‌شوند. علاوه بر این، چنانچه بیمه‌شده متوفی حداقل ۲۰ سال حق بیمه مقرر را قبل از فوت پرداخت کرده باشد، بازماندگان واجد شرایط می‌توانند از مستمری بازماندگان با مراعات ماده ۱۱۱ قانون تأمین اجتماعی بهره‌مند شوند و مجموع مستمری پرداختی به بازماندگان در این صورت از حداقل مزد کارگر عادی کمتر نخواهد بود.
وی ادامه داد در صورت فوت بیمه‌شده‌ای که بین ۱۰ تا ۲۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد، به بازماندگان وی به نسبت سنوات پرداخت حق بیمه و بدون الزام به مراعات ماده ۱۱۱ قانون تأمین اجتماعی، مستمری پرداخت خواهد شد.
بازماندگان واجد شرایط
رئیس اداره امور بازماندگان سازمان تأمین اجتماعی در مورد بازماندگان واجد شرایط دریافت مستمری گفت بازماندگان بیمه‌شده یا مستمری‌بگیر متوفی شامل پدر و مادر، فرزندان، همسر و فرزندخوانده در صورت احراز شرایط قانونی، مستمری دریافت خواهند کرد. بر اساس قانون حمایت از خانواده، زوجه (عیال) دائم بیمه‌شده متوفی در صورت ازدواج مجدد نیز همچنان در زمره بازماندگان واجد شرایط خواهد بود. شوهر بیمه‌شده زن متوفی تنها مشروط بر اینکه تحت تکفل زن بوده و سن او بیش از ۶۰ سال باشد یا مطابق نظر کمیسیون پزشکی، ازکارافتاده بوده و در هر حال مستمری دریافت نکند، می‌تواند این مستمری را دریافت کند. فرزندان ذکور متوفی نیز در صورتی‌که سن آن‌ها کمتر از ۲۰ سال باشد یا منحصرا به تحصیل در مقاطع دانشگاه‌ی اشتغال داشته باشند یا معلول و ازکارافتاده نیازمند شناخته شوند، و فرزندان اناث متوفی در صورتی‌که فاقد شغل و شوهر باشند، می‌توانند مستمری بازماندگان دریافت کنند.
ضوابط مربوط به فرزندخوانده بیمه‌شده متوفی
دهقان‌زاده گفت فرزندخوانده متوفی نیز در اجرای قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست مصوب مجلس و آیین‌نامه اجرایی این قانون مصوب هیئت‌وزیران، در حکم فرزند حقیقی محسوب شده و از کلیه حقوق و مزایای قانونی بهره‌مند خواهد شد. همچنین پدر و مادر متوفی در صورتی‌که تحت تکفل او بوده و سن پدر از ۶۰ سال و سن مادر از ۵۵ سال بیش‌تر باشد یا به تشخیص کمیسیون پزشکی ازکارافتاده باشند و در هر حال مستمری دریافت نکنند، مشمول دریافت مستمری بازماندگان خواهند بود.
نحوه محاسبه مستمری بازماندگان
رئیس اداره امور بازماندگان سازمان تأمین اجتماعی در رابطه با نحوه محاسبه مستمری بازماندگان توضیح داد تعیین مستمری بازماندگان واجد شرایط بیمه‌شده، بازنشسته یا ازکارافتاده کلی متوفی به این صورت است که مقدار مستمری قابل پرداخت متوفی (به‌گفتن مستمری استحقاقی آنان) برداشت و عینا و به مقدار سهام مقرر در قانون تأمین اجتماعی بین بازماندگان واجد شرایط تقسیم می‌شود. مقدار مستمری سهم هر یک از بازماندگان از مجموع مستمری استحقاقیمتوفی، از حاصل ضرب سهم آنان در مستمری استحقاقی، تقسیم بر مجموع سهام بازماندگان به دست می‌آید. اگرچه بر اساس قانون ۱۰۰ درصد مستمری استحقاقی بین بازماندگان صرف نظر از تعداد آن‌ها قابل پرداخت خواهد بود، اما مجموع مستمری بازماندگان متوفی نباید از مقدار مستمری استحقاقیمتوفی تجاوز کند. اگر یکی از بازماندگان فوت شود یا شرایط استحقاق دریافت مستمری را از دست بدهد، سهم بقیه آنان با دقت به تقسیم‌بندی مذکور در قانون افزایش خواهد یافت و در هر حال بازماندگان از صددرصد مستمری بهره‌مند خواهند شد.
مدارک مورد نیاز برای برقراری مستمری
وی در مورد مدارک و مستندات ملزوم جهت برقراری و صدور حکم مستمری بازماندگان افزود بازماندگان بیمه‌شده متوفی می‌توانند به نزدیک‌ترین شعبه محل سکونت خود مراجعه یا به طور غیر‌حضوری در سامانه خدمات غیر‌حضوری سازمان تأمین اجتماعی به نشانی خواست دریافت مستمری بازماندگان را ثبت کنند. شعبه دریافت‌کننده خواست پس از اخذ مدارک مورد نیاز، در کوتاه‌ترین زمان ممکن با انعکاس نوشته و ارسال مدارک به شعب ذی‌ربط، مراتب را تا حصول نتیجه نهایی از آخرین شعبه دریافت‌کننده حق‌بیمه متوفی پیگیری می‌کند. در زمان ثبت خواست مذکور، الزامی است بازماندگان بیمه‌شده نسبت به ارایه مدارک هویتی متوفی و افراد واجد شرایط دریافت مستمری، گواه‌ی وفات صادره از سوی سازمان ثبت احوال، سند ازدواج دائم متوفی و گواه‌ی انحصار وراثت به شعب تأمین اجتماعی یا بارگذاری این مدارک در سامانه خدمات غیر‌حضوری این سازمان، اقدام کنند.
گفتنی است در برخی موارد و بر حسب الزام، امکان ارایه مدارک دیگر نیز نیاز است همانند گواه‌ی اشتغال به تحصیل دانشگاه‌ی برای فرزندان ذکور بالای ۱۹ سال، نظریه کمیسیون پزشکی مبنی بر ازکارافتادگی کلی فرزندان ذکور، طلاق‌نامه فرزندان اناث، تعهدنامه فرزندان اناث مبنی بر نداشتن شغل و شوهر، تعهدنامه هر یک از بازماندگان متوفی (به استثنای همسر متوفی) مبنی بر عدم دریافت هر‌گونه مستمری بازنشستگی، ازکارافتادگی و ماموریت یا وجوه دیگر از سازمان یا هر یک از صندوق‌های بیمه و بازنشستگی کشور، وکالت‌نامه محضری از بازماندگان جهت پرداخت مستمری در وجه احدی از بازماندگان واجد شرایط، حکم مراجع قضایی مبنی بر رد صلاحیت مادر و حکم سرپرستی یا قیم‌نامه از سرپرست یا قیم فرزندان، رأی سرپرستی آزمایشی یا قطعی جهت فرزندخواندگان، گواه‌ی رشد، نظریه کمیسیون پزشکی مبنی بر ازکارافتادگی والدین یا شوهر بیمه‌شده زن متوفی، مدارک احراز وقوع حادثه ناشی از کار و مدارک مربوط به کفالت والدین.
بر اساس گزارش روابط عمومی سازمان تأمین اجتماعی و بر پایه آخرین آمار‌های رسمی اظهار شده از سوی این سازمان، تعداد پرونده‌های مستمری بازماندگان در پایان سال ۱۴۰۲ بالغ بر یک میلیون و ۱۶۹ هزار و ۲۳۰ پرونده مشتمل بر یک میلیون و ۶۸۹ هزار و ۹۸۸ بازمانده مستمری‌بگیر بوده است که در مجموع در سال قبل بیش از ۱۲۰ هزار و ۴۰۰ می‌لیارد تومان مستمری ماهانه به آنان پرداخت شده است.
