بررسی برنامه همشاگردی سلام؛ فضایی برای شنیدن صدای نوجوانان در تلویزیون

بررسی برنامه همشاگردی سلام؛ فضایی برای شنیدن صدای نوجوانان در تلویزیون, پایان خیابان الوند مکانی است که استودیویی شبیه به کلاس درس در آن راهاندازی شده و نوجوانان در آن جا گرفتهاند. حامد مهربانی، فراتر از یک مجری تلویزیون، در نقش معلم به میز تکیه داده است. تیم تولید در حال آمادهسازی یک برنامه اختصاصی برای شب میلاد حضرت علی (ع) بر روی آنتن شبکه آموزش است.

این بار برنامه میهمان ویژهای هم دارد؛ امین زندگانی که با وجود حضور در صحنه تئاتر برای یک نمایش میدانی و پرپروژه، خودخواسته میان نوجوانان حاضر شده است. جوان بودن تیم سازنده برنامه، دقت مخاطب را به خود جلب میکند. تهیهکننده احسان میرمحمدعلی و کارگردان علیرضا سماورچی تهرانی، از چهرههای باتجربه در حوزه تولید محتوای تلویزیونی هستند.

در نقش مطالبهگر حضور دارند، نه مخاطب منفعل.

گلههای امین زندگانی درباره جای خالی نوجوان در تلویزیون امین زندگانی دلیل حضور خود را در برنامه همشاگردی سلام عدم پوشش کافی مسائل نوجوانان در تلویزیون میداند. او معتقد است اگرچه سریالهایی مانند طوبی ثابت کردهاند که تلویزیون همچنان مخاطب زیادی دارد، اما نیاز به برنامههایی است که مستقیماً با نوجوانان ارتباط برقرار کنند.

زندگانی از خلأ بزرگ در تولید محتوا برای این قشر سخن میگوید و اشاره میکند که در سالهای اخیر تولیدات بیشتر به سمت کودک سوق داده شده، چرا که جشنوارهها نیز به سمت این قشر متمایلاند.

وی تأکید میکند که نوجوانان در دوره حساس بلوغ و تحول به الگوی مناسب نیاز دارند تا در مسیر زندگی هدایت شوند. ساخت برنامه برای نوجوانان نیازمند تخصص و دقت بیشتر از گروههای سنی دیگر است، چرا که دغدغههای امروز تحت تأثیر فضای مجازی و فرهنگ فستفود سطحی شدهاند.

زندگانی پیشنهاد میدهد از فرهنگ غنی بومی و داستانهایی مانند مدرسه موشها برای ساخت الگوهای بومی و دلنشین استفاده شود، هرچند که این کار نیازمند نگاه نو و تلاش فراوان است.

حسین حقیقی رفاقت واقعی با مهربانی و جذابیت برنامه زنده حسین حقیقی، خوانده شناختهشده، حضور خود را در این برنامه به دو عامل اختصاص میدهد مقصدگذاری خاص برنامه برای نوجوانان که به آنها اجازه میدهد بدون سانسور و با آزادی کامل احساسات و نظرات خود را بیان کنند، و رفاقت قدیمی با حامد مهربانی.

احسان میرمحمدعلی هیچ خط قرمزی برای پرسش نوجوانان وجود ندارد تهیهکننده برنامه، احسان میرمحمدعلی، سیاستگذاری همشاگردی سلام را بر پایه ایجاد فضایی برای شفافیت و مطالبهگری نوجوانان توضیح میدهد. او اشاره میکند که پیش از این برنامههای نوجوانانه بیشتر ضبطی بودند و نوجوانان نقشی در پرسش نداشتند، اما در این برنامه به صورت زنده اجازه داده شده تا دغدغههای تحصیلی، آینده شغلی و مسائل دیگر را مطرح کنند.

تصمیم برای پخش زنده به این دلیل گرفته شده که زمان واقعی برای پاسخگویی به سوالات فراهم شود و عکسالعملهای لحظهای مدیریت گردد. میرمحمدعلی تأکید میکند که هیچ خط قرمزی برای مطرح سوالات وجود ندارد و رسالت رسانه پاسخگویی به این مطالبات است. انتخاب حامد مهربانی به عنوان مجری به دلیل ارتباط خوب او با نوجوانان، درک دغدغههای این نسل و تخصص در حوزه آموزش بوده است.

هدف نهایی برنامه، آموزش مهارت مطالبهگری و یادگیری تواناییهای جانبی در کنار درسهای مدرسه است. برای فصلهای آتی، ایدههای رقابتی مانند مسابقات محلهای یا تحصیلی در نظر گرفته شده تا انگیزه نوجوانان افزایش یابد. همچنین تلاش برای پخش در شبکههای مکمل و پلتفرمهای اینترنتی جهت گسترش دامنه مخاطب در دستور کار است.

نگاه کارگردان ساختار پویا و چالشهای برنامه زنده علیرضا سماورچی تهرانی، کارگردان برنامه، همشاگردی سلام را اثری پویا و متفاوت با محوریت فضای کلاس درس تعریف میکند. دانشآموزان در طول برنامه زنده میتوانند از میهمانان سوال بپرسند و در گفتگوهای متنوع شرکت کنند. هدف اصلی، شنیدن صدای نوجوانان و احساس توانایی بیان نظرات است.

از چالشهای کارگردانی در برنامه زنده با حضور دانشآموزان، پیشآمدن سوالات چالشبرانگیز است که مدیریت آنها نیازمند مهارت است. سوالات از قبل به دانشآموزان داده نمیشود، بلکه آنها برای پرسشهای سودمند و مناسب مخاطب خانه راهنمایی میشوند. سماورچی تهرانی سطح دانشآموزان امروز را بالاتر از نسلهای قبل ارزیابی میکند و معتقد است اگرچه کرونا و آموزش آنلاین چالشهایی ایجاد کرد، اما هوشمندی و توانمندیهای ذهنی نسل فعلی گسترش یافته است.

انتخاب مجری غیرسلبریتی و متخصص حوزه آموزش، به دلیل نیاز به تعامل واقعی و مدیریت فضای پرجمعیت بوده است. از نظر زیباییشناسی نیز دقت ویژهای در طراحی بصری و فضاسازی برای ایجاد لذت بصری مخاطب صورت گرفته است. حامد مهربانی نوجوانان کنشگرند، نه نمادین مجری برنامه، حامد مهربانی، ویژگی منحصر به فرد همشاگردی سلام را حضور واقعی و کنشگرانه دانشآموزان میداند، نه حضور نمادین.

آنها میتوانند سوالاتی بپرسند که مسیر برنامه را تغییر دهد و در عمل در نقش میهمانانی هستند که هدایت آنها غیرممکن است. این تعامل زنده اگرچه برنامهسازی را سختتر میکند، اما شور و شوق نوجوانان انرژی تازهای به تیم منتقل میکند. مهربانی نسل امروز را از نظر اطلاعاتی گستردهتر از نسلهای قبل توصیف میکند و معتقد است سوالات آنها گاهی شگفتزدهکننده است.

او تجربه تدریس را نیز دارد و ارتباطش با دانشآموزان فراتر از اجرای برنامه ادامه دارد.