ضرورت بازنگری سیاستهای دارویی تصمیمگیری تخصصی و حق دسترسی بیماران به درمانهای نوین, امروزه تعداد قابلتوجهی از بیماران ایرانی برای دسترسی به داروهای نوین و کارآمد، مجبورند هزینههای سنگینی را از جیب خود بپردازند؛ در حالی که این دسترسی اغلب از مسیرهای غیررسمی و بدون اطمینان از کیفیت و اصالت کالا انجام میشود. این چالش تنها به یک بیماری خاص محدود نیست و طیف وسیعی از بیماریهای مزمن از جمله دیابت را در بر میگیرد.
چرا حمایت از صنعت داروسازی داخلی اولویت اول است؟ با توجه به اینکه ۲۰ درصد از شرکتهای داروسازی داخلی موفق به کسب استانداردهای بینالمللی GMP شدهاند، سوال پیش میآید که چرا سیاستهای نظام سلامت بر افزایش تعداد خطوط تولید با این استاندارد و ایجاد محیط رقابتی متمرکز نیست.
تصمیمگیری یکجانبه در حوزه سلامت غیرقابلقبول است دکتر علیرضا استقامتی، رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، با تأکید بر اینکه نمیتوان در مورد سلامت مردم تصمیمات یکجانبه گرفت، معتقد است سیاستگذاریهای دارویی باید بر پایه نظرات متخصصان گوناگون و با اولویت برتری سلامت جامعه تدوین گردند.
ایشان یادآوری میکنند که محدودیتهای بوروکراسیمحور نه تنها مانع پیشرفت علم نمیشوند، بلکه زمینهساز شکلگیری بازارهای غیررسمی و افزایش شدید هزینههای درمان برای بیماران میگردند. ظرفیت تولید داخلی و همکاریهای بینالمللی استقامتی اشاره میکند که شرکتهای داخلی الحاقه به استاندارد GMP، با همکاری شرکتهای خارجی میتوانند داروهای نوین را در داخل کشور تولید کنند.
ایشان با استناد به تجربیات گذشته تأکید میکنند هیچ کشوری نمیتواند به تنهایی همه نیازهای دارویی خود را تامین کند؛ حتی کشورهای پیشرفته نیز در چارچوب تعاملات سازنده، نیازهای یکدیگر را برطرف میکنند. تناقض در اولویتهای سیاستگذاری این متخصص پزشکی به تناقض موجود در رویکردهای سیاستگذاری در بخشهای مختلف اقتصاد اشاره میکند در حالی که در صنعت خودروسازی با وجود کیفیت پایینتر، قیمتهای بالا از مردم دریافت میشود، چرا در حوزه دارو و درمان که مستقیماً با جان انسانها گره خورده، محدودیتهای سختگیرانهای وجود دارد؟
در دسترسی به داروهای نوین هستند.
در حالی که داروهای جدید میتوانند کیفیت زندگی این بیماران را به طور چشمگیری ارتقا دهند، عدم دسترسی رسمی باعث میشود بسیاری از درمان مناسب محروم بمانند یا ناچار به مراجعه به بازارهای غیررسمی و پرخطر شوند. نسل آگاه امروز، حق دسترسی به بهترین درمان را میطلبد رئیس دانشکده پزشکی تهران هشدار میدهد که در عصر اطلاعات و دسترسی آزاد به دانش پزشکی، نمیتوان خواسته نسل جوان برای بهرهمندی از پیشرفتهترین روشهای درمانی را نادیده گرفت.
نادیده گرفتن این تقاضا، اعتماد عمومی را به نظام سلامت خدشهدار کرده و مردم را به سمت راهکارهای غیررسمی و خطرناک سوق میدهد. ایشان پیشنهاد میدهد کمیتههای تخصصی متشکل از متخصصان متنوع برای بازبینی تمام ابعاد این موضوع، از جمله نیازهای واقعی بیماران، هزینههای درمان و پیامدهای بلندمدت محدودیتها، تشکیل گردند.
درسهای سیاستهای انقباضی در گذشته در پاسخ به سوالی درباره تجربه سیاستهای انقباضی در سالهای جنگ، استقامتی بیان میدارد این سیاستها اگرچه در کوتاهمدت به نظر میرسد مشکلاتی را حل کنند، اما در درازمدت پیامدهای ناگواری برای سلامت جامعه به همراه دارند. ایشان تأکید میکند که اکنون زمان بازنگری واقعبینانه و علمی در سیاستهای دارویی فرا رسیده است.
تخصص، شرط لازم برای تصمیمگیری در حوزه دارو یکی از نکات کلیدی که استقامتی بر آن پافشاری میکند، ضرورت تخصص در تصمیمگیریهاست نمیتوان اجازه داد افرادی که تخصص و تحصیلات مرتبط ندارند، در رابطه با سیاستهای دارویی تصمیم بگیرند.
این موضوع مستقیماً با جان مردم سروکار دارد. ایشان همچنین به حق بیماران در انتخاب درمان باکیفیتتر با هزینه شخصی اشاره کرده و میافزاید چرا باید برای بیمارانی که حاضرند هزینه درمان بهتر را بپردازند، موانعی ایجاد شود؟ نقش منطقهای ایران و لزوم رفع خودتحریمی ایران با برخورداری از صنعت داروسازی پیشرفته و استانداردهای GMP، پتانسیل نقش محوری در تامین نیازهای دارویی منطقه را دارد.
این موضوع علاوه بر مزایای اقتصادی، میتواند سطح سلامت در کل منطقه را ارتقا دهد. استقامتی در پایان تأکید میکند هر سال شاهد معارفه دارو و تجهیزات درمانی نوین هستیم. نمیتوان با تشریفات اداری و بوروکراسی، جلوی این پیشرفت را گرفت. برای هر تصمیمگیری محدودکننده، نظر بیماران نیز باید پرسیده شود. سیاستهای خودتحریمی نباید حق دسترسی به درمان را از بیماران، به ویژه مبتلا به بیماریهای مهمی چون دیابت، سلب کند.